Met enige regelmaat worden grondgebruikers mogelijkheden geboden voor het verhogen van de natuurwaarden op het boerenland door het aanbieden van subsidie. We noemen in dit geval de Provinciale Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer(PSAN). Provinciaal omdat de provincie deze subsidieregeling uitvoerd. Het zou jammer zijn deze middelen onbenut te laten terwijl zij voor de fauna een wezenlijke verbetering van de leefomgeving zijn. In dit artikel wordt voornamelijk ingegaan op het pakket 'Natuurbraak',bovendien geeft het wat meer informatie over agrarisch natuurbeheer.

Agrarisch natuurbeheer of: 'Boerenland in boerenhand' wordt gestimuleerd door de Provinciale Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer. Het is naast de Provinciale Subsidieregeling Natuurbeheer (PSN) een onderdeel van Programma Beheer.De overkoepelende regeling 'Programma Beheer' biedt boeren en landgoedeigenaren de mogelijkheid om aan natuurbeheer binnen de gangbare bedrijfsvoering. Natuurbeheer is hierdoor niet alleen voorbehouden aan organisaties als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of Provinciale Landschappen maar aan alle beheerders van landerijen in Nederland.

Dit is mede totstand gekomen door de lobby die de Stichting Natuur en Leefmilieu sind 1986 voor natuurbeheer door particuliere eigenaren en beheerders voert. In 1998 is dit door het ministerie van LNV erkent dat ook boeren natuur en landschap kunnen beheren en ontwikkelen. Deze erkenning leidde ertoe dat in 2000, onder de naam Programma Beheer, natuurbeheer door boeren gesubsidieerd werd. De grondgebruiker kan via Provinciale Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer, subsidieaanvragen voor het instandhouden of ontwikkelen van 'pakketten'. In die pakketten is precies omschreven welke resultaten aan natuurotwikkeling gehaald moeten worden en/of welke beheersvoorschriften gelden. Zo kan een bepaalde hoeveelheid plantensoorten vereist zijn, of mag er in bepaalde perioden niet gemaaid worden. De pakketten gelden steeds voor tijdvakken van zes jaar.

Omdat het provinciale pakketten betreft, kunnen de provincies besluiten bepaalde pakketten niet open te stellen. Het pakket 'Natuurbraak' is bijvoorbeeld niet opengesteld in de provincies Friesland, Drenthe, Overijssel, Noord-Holland en Zeeland. Gelukkig zijn er nog voldoende andere pakketten die in genoemde provincies wel opengesteld kunnen zijn en minstens zo interessant zijn voor de fauna, bijvoorbeeld 'faunarand', 'patrijzenrand', 'grauwe kiekenrand', 'om en om graan', '5 van de 6 jaar gaan', 'akkerfloraranden' en 'hamsterpakket'.

Als voorbeeld werken we hier het pakket 'natuurbraak' verder uit.

De (on) mogelijkheden van pakket 'Natuurbraak'
Hieronder volgt een overzicht van de eisen van het pakket 'Natuurbraak' die uit de catalogus van de dienst regelingen is overgenomen.

Beheerpakket 28b: Natuurbraak (vergoeding € 172 per hectare per jaar)

1. De beheereenheid is in gebruik als bouwland.
2. In die beheereenheid komt, in elk jaar van het tijdvak waarvoor subsidie is verleend, volgende begroeiing voor:
   a. Een natuurbraakmengsel dat bestaat uit tenminste twee grassoorten, een graansoort en twee kruiden soorten;Het natuurbraakmengsel wordt in ieder geval ingezaaid in het 1e en in het 4e jaar van het tijdvak, uiterlijk op 15 mei van het desbetreffende jaar.
   b. grasachtige vegetaties;
   c. of kruiden. De grasachtige vegetaties en kruiden mogen ontstaan door inzaai dan wel spontane ontwikkeling.
3. Het is niet toegestaan de bewerkingen uit te voeren met als doel de beheereenheid onberoerd gelaten.
4. De beheereenheid wordt tenminste twee keer per jaar gemaaid, waarbij het maar zelden niet wordt afgevoerd. De stoppellengte is tenminste 10 cm. 50% van de oppervlakte van de beheereenheid wordt gemaaid in de periode van 15 juli tot en met 14 augustus en 50% van de oppervlakte van de beheereenheid wordt gemaaid in de periode van een november tot en met 31 december. Buiten deze periode is maaien niet toegestaan.
5. Het is niet toegestaan de Beheereenheid te beweiden, te bemesten of van bagger te voorzien.
6. Mechanische en chemische onkruidbestrijding is niet toegestaan, met uitzondering van pleksgewijze mechanische bestrijding van Akkerdistel, Jacobskruiskruid, Kweek of Ridderzuring.
7. De beheereenheid is tenminste 0.5 ha groot en tenminste 5 m breed.

En nu?
U kent vast wel moeilijk bewerkbare of beschaduwde hoekjes in uw veld waar de akkerbouwer weinig tot geen rendement haalt. Dat zijn de locaties die het eerst in aanmerking komen voor het pakket 'Natuurbraak'. Dat komt onder andere omdat het een duurzame toestand is in de beheerde eenheid. Omdat het pakket voor zes jaar geldt kunnen die plekken/stroken rol goed bestemd worden als faunaranden. Overtuig de grondgebruiker ervan dat het natuurbraak- of kruidenmengsel o.a. voor de fauna veel interessanter is dan een oppervlakten gras.

Houd er rekening mee dat de totale oppervlakte 'Natuurbraak' minstens 1 ha moet zijn omdat de dienstregelingen aanvragen voor Programma Beheer van minder dan € 170 (per hectare per jaar) niet in behandeling neemt. Samenwerking kan in dit geval lonend zijn. Wellicht is het een idee om als jachtcombinatie, of beter nog als wildbeheereenheid, het verschil in kostprijs tussen het gras en het natuurbraak- of kruidenmengsel te betalen. Zo krijgen de beheerder, de wildbeheereenheid en U voor de periode van minstens 6 jaar een mooie groene strook waarvan vooral de flora en fauna voordeel hebben.

Voor meer informatie over de fauna mengsels, de provinciale subsidieregeling agrarisch natuurbeheer in of over de provinciale subsidieregeling natuurbeheer, kunt u contact opnemen met de Stichting Natuur en Leefmilieu of kijk op de internetsite van uw provincie of op www.minlnv.nl/loket.