De meerstangen bok.

In Friesland werd in juli van dit jaar een reebok geschoten met een gewei dat schijnbaar uit meer dan tweestangen bestaat en een bijzondere asymetrie toont.

close-up vooraanzicht, zijaanzicht meerstangen gewei

De gemeten romplengte was ca 70 cm, de borstdiepte ca 25 cm en gewicht 20 kg. Naast het bijzondere gewei werd ook een troebele lens in het rechteroog (leek op staar) vastgesteld. De geschatte leeftijd adhv gebit was ca. 4-5 jr.

Toelichting; Op basis van het conditieproduct kan zonder de referentiewaarden voor het betreffende gebied niet gezegd worden of dit ree afwijkt van gezonde reeën in het gebied waar deze vandaan komt. Maar 20 kg. is landelijk gezien voor een ontweide reebok met kop, zonder geweide voor een vier á vijfjarige bok niet uitzonderlijk, misschien iets aan de lichte kant.

Het vertroeblede rechteroog (tegenover grootste geweiafwijking) zorgde er mogelijk voor dat de bok slecht of niet zag met dat oog. De combinatie slecht oog en apart gewei is mogelijk een verklaring voor het gewicht.

De directe aanleiding voor vergroeiingen van het gewei zijn beschadigingen van de rozenstok of het bastgewei tijdens de geweigroei. Dergelijke abnormale geweivormen komen veel voor. De vormen variëren van bijna niet te herkennen tot pendellende geweistangen. De vergroeiing is ook sterk afhankelijk van het moment dat deze beschadiging in de groeiperiode optreed. Die periode loopt van november/januari tot april/juni.

Op basis van de gestuurde foto's is niet met zekerheid te zeggen wat er precies aan de hand is. Er schijnt bij het reeëngewei duidelijke sprake te zijn van scheiding van stangen op of in de omgeving van één rozenstok. Vaak toont zich dat als dubbele rozen, twee enden uit de roos, éénstang en een apart staand end en zoals in dit geval mogelijk zelfs meerdere enden. Heel zeldzaam zou zijn dat werkelijk twee stangen met meerdere enden op één rozenstok zouden staan. Wij hebben daar nog geen voorbeeld van gezien.

Zo'n beschadiging kan alleen optreden met geweld van buiten op het moment dat de stang zich begint te vormen op de rozenstok. De eerste aanzet aan de rozenstok wordt daarbij opgedeeld in meerdere aanzetten. Extremere varianten daarvan zijn splijten van de rozenstok of breuk van de rozenstok. Van het splijten van de rozenstok hebben wij geen voorbeelden. Maar van afgebroken rozenstok, zogenaamde pendelbokken of onechte éénstangers, vrij veel.

Zoiets kan optreden door veel of heel gericht geweld. Dit treed bijvoorbeeld op als het ree in paniek tegen bijvoorbeeld een draad in een afrastering is gerend of vertstrikt is geraakt in nijlondraad. Dit is echter speculeren. In dit geval, waarbij ook een oog vertroebeld is, is het nog even de vraag of het oog de oorzaak van het geweld is, het gevolg van het geweld of zelfs niet met de afwijking te maken heeft.

Een dergelijke beschadiging aan de rozenstok of de gewei aanzet zijn permanent. Daarvan zijn diverse praktijkvoorbeelden. Deze reeën vormen daarmee een uitzondering op de regel dat reeën op basis van hun geweivorm niet langjarig gevolgd kunnen worden.

Beschadiging van de bast aan de stangen kan een soortgelijke misvorming geven maar dan altijd aan de stang(en). In dit geval kan een foto van de schedel met rozenstok en stang aantoen dat hier duidelijk sprake is van een gescheiden stangbases.

Ik meen ergens gelezen te hebben dat er ooit eens geëxperimenteerd is met die stangaanzet. Stukjes daarvan zouden op andere botten zijn 'geënt' waardoor er geweivorming op dat bot plaatsvond.

Een zeldzaamheid. Vergroeien van de geweistangen tot schijnbaar één hoorn. Een tijdelijk verschijnsel.

In 2010 is in Duitsland ca. 20 km achter Aken door een nederlandse jager een eenjarige reebok (jaarling) geschoten met onderstaande opmerkelijke vergroeiing van het gewei. Tijdens het ontweiden bleek het dier een, opvallend grote, opgezette milt te hebben.

De bok was levend veel zichtbaar in het veld. het kwam op diverse plekken te voorschijn. Het geen niet ongewoon is voor een jonge reebok. De reebok vertoonde geen afwijkend gedrag.

Toelichting: De schedelnaden van een eerste jaars reebok zijn nog niet volgroeid. De rozenstokken groeien daardoor nog enigzins naar elkaar toe. In dit bijzondere geval zijn de stangen tegen elkaar gegroeid waardoor het lijkt alsof er nog maar één stang over is. In het najaar zal een dergelijk gewei afgeworpen worden waarna de reebok vermoedelijk niet nogmaals zo'n bijzonder gewei zal krijgen.

Inmiddels zijn diverse reacties ontvangen en voorbeelden gezien van reeëngeweien die schijnbaar één zijn. De stangen staan marcherend zo achter elkaar dat zij één lijken te zijn. En soortgelijke maar kortere jaarling geweien die één schijnen te zijn. Op zich, net als elk gewei, unieke exemplaren maar geen zeldzame situatie. Op basis van het totaal aantal geweien bij deze mensen waren het 3 op de 1000 aanwezige geweien. Op het internet stond bijvoorbeeld deze eenhoornbok.

Het is geen hoorn maar een gewei.

De foto's hebben betrekking op de schedel van een geschote reebok die geen bijzonder gedrag vertoonde en zeer alert was.

Op de hoofdhuid van de geschoten reebok zat een mooi genezen, duidelijk te zien, litteken. Er was geen rare vervorming van de huid. Tijdens het lossnijden van de huid zag ik dat er een gat in de schedel zat en dat er geen kraakbeen was gevormd. De verwonding zat niet in de oogkas en had de hersenen niet bereikt.

Opmerkelijk is dat de verwonding eigenlijk al weer grotendeels genezen was maar dat zich nog geen kraakbeen had gevormd in het gat in de schedel. Het niet genezen van het gat is misschien een aanwijzing dat er een ontsteking van het bot aanwezig was.

De dag voor dat deze bok is geschoten, stuitte de schutter, op nog geen 150 meter vanaf de plaats waar de bovenstaande bok werd geschoten, op een drijvende oudere spitser. Een echte zogenaamde moordenaar. Een moordenaar omdat de scherpe spitse stangen zonder vertakking tot de dood van andere reeën kan lijden.

Het vermoeden bestaat dat de spitser de oorzaak voor de verwonding is. Een por met een reeën gewei is niet zonder gevaar.

Vriendelijke groet, Bert Buitenhuis

Tijdens een avondaanzit zag Laurens Vollenbroek dat een reebok steeds zijn hooggeheven kop heen en weer schudde. Hij dacht dat dit het gevolg was van een ernstige keelhorzel besmetting. Dat in combinatie met de verhoudingsgewijze lichte bouw van het dier en minder goede opbouw van het gewei zorgden ervoor dat hij het dier heeft geschoten.

Tijdens het ontweiden bleek dat het ontweidgewicht van de bok 12 kilo was en dat het dier geen keelhorzels had maar last had van een wond tussen schedel en gewei bij de geurklier met een doorsnede van circa een centimeter. 

De foto toont zowel grote als zeer kleine madden. Dat al snel wijst op een verwonding van meer dan 24 uur. Er zijn geen poppen te herkennen. Poppen zouden wijzen op 48 uur. De zich slecht herstellende verwonding wordt mogelijk veroorzaakt door de lokatie op de kop in combinatie met vochtig weer. De reebok schudde waarschijnlijk met de kop om aan de overlast van de maden en de vliegen te ontkomen.

De meest waarschijnlijke oorzaken voor deze verwonding zijn:

• het enthousiast vegen of markeren aan scherp splinterend hout, bijvoorbeeld Douglas
• het tussen de rozestokken prikken van een scherp voorwerp tijdens vluchten.
• door een gevecht met een andere bok waarbij een end van het gewei tussen de rozenstokken is gestoken.
• door stroperij met een veel te licht wapen waarbij de kogel afketst op de schedel.