Onderzoekers van de universiteiten in Vilnius Iniversiteit (Lithouwen, Vilnius) en Szent Istvan Umiversiteit (Hongarije, Gödöllö) hebben een sterke groei van de reeën in Europa vastgesteld. Dit blijkt uit een vergelijkend onderzoek van ramingen van de voorjaarsrstand en registraties van gedode exemplaren uit de jaren tussen 1984 en 2007.

Samengevat zijn de reeën de meest voorkomende hertensoort in het grootste deel van Europa. En hebben in toenemede mate invloed op ecologogische, culturele en economische factoren. Daarom zijn reeën ondezoeksprogramma’s essentieel voor duurzaam beheer.
Het doel van de onderzoekers was om veranderingen in reeënpopulatie en het doden in het kader van jacht en beheer op basis van beschikbare informatie te analyseren. Voor de studie werd gepubliceerde data van 1984 en 2000 – 2007 gebruikt.
Tijdens deze twee periode’s namen de gerapporteerde voorjaarspopulaties toe van 6,2 naar 9,5 miljoen en de jachtbuit van 1,7 naar 2,7 miljoen individuen. De populatie grote en het aantal gedode dieren nam toe in bijna heel Europa, maar in het bijzonder in het westelijke deel. De werkelijke populatie is mogelijk zelfs 1,5 keer groter dan de officiële getallen zeggen.

Historie
Reeën zijn de meest voorkomende hertensoort in Europa. De soort leeft hier al 600.000 jaar geleden. Toen strektte de koude steppe zich uit van de Atlantische Oceaan naar het Verre Oosten en leefden de reeën van het zuidwesten van Frankrijk langs de Middellandse Zee tot aan de rand van de Karpaten. Daarna is de gemiddelde temperatuur gaan stijgen. De reeën bezetten in die periode de huidige leefgebied ten noorden van de Alpen. En ontwikkelden zich verder.
Aan het einde van de laatste ijstijd is het ree een van de meest voorkomende hertensoorten in Europa en een veel voorkomende jachtbuit van de toen levende mensen. Dat begint in de late middeleeuwen in grote delen van Europa te veranderen door de steeds toenemende ontbossing,. Daardoor verliezen de reeën en veel andere dieren een aanzienlijk deel van hun leefomgeving.

Schommelingen in het aantal reeën
Met de in de 19e eeuw drastisch toegenomen jachtdruk, daalde het niveau van de meeste wilde diersoorten zoals reeën tot een minimum. Alleen met de geleidelijke regulering van de jacht in combinatie met de veranderende omgeving begon het aantal reeën weer toe te nemen en is het gebied waar zij leven uitgebreid. Reeën bereikten daardoor weer hun natuurlijke grenzen bestaande uit hoge bergen aan de ene kant en droge gebieden aan de andere. Momenteel wordt de populatie reeën in Europa geschat op 15 miljoen stuks (IUCN, 2007).

Rekeninghoudend met het feit dat cijfers niet beschikbaar waren voor diverse landen en soms ernstig onderschat voor andere mag aangenomen worden dat de totale populatie de 15 miljoen bereikt in het hele onderzoeksgebied.(EFSA, 2004; IUCN, 2007).
Hoewel het noodzakelijk is rekening te houden met het feit dat de informatie meer of
minder betrouwbaar zijn, was de data voor het krijgen van een algemeen beeld bruikbaar. Volgens de gevonden gegevens is het mogelijk om de Europese landen in te delen in drie categorieën:

Lidstaten waar de reeënpopulatie toeneemt
- De meerderheid van Europese landen. De grootste toename was in Frankrijk (227%), Litouwen (219%), Italië (201%), Finland (200%) en Denemarken (167%).

Staten met slinkende reeënbestanden
- Enkele landen landen in het zuidoosten van Europa. In Bulgarije, Moldavië, Roemenië, Oekraïne en de Balkan zijn de aantallen reeën kleiner. Vermoedelijke oorzaken zijn niet betrouwbare gegevens en meer stroperij. De invloed van stroperij is waarschijnlijk invloedrijk door traditionele meer stroperij en het verminderde toezicht tijdens de grote politieke veranderingen in deze periode.

Staten waar de reeënpopulatie redelijk stabiel bleef
- Zwitserland en het Europese deel van Rusland.

Regio’s met te onderscheiden veranderingen in de reeënpopulatie in de periode 1984-2005.

West-en Centraal-Europa – Paradijs voor reeën

De reeënpopulatie is in bijna alle staten gestegen. Er zijn echter grote geografische verschillen. In 1984 leefden de meeste reeën per vierkante kilometer in Duitsland (5,74 st/km2), Oostenrijk (5,48 st/km2) en Denemarken (3.48 st/km2). In 2005 was dit in Denemarken (9,28 st/km2), Luxemburg (9,27 st/km2), Oostenrijk (8,94 st/km2) en Duitsland (8,40 st/km2).

Reeëndichtheid in 2005 (links) en 2005 (rechts)

Op basis van de getallen heeft Duitsland de grootste populatie, de grootste jachtbuit en het hoogste percentage afschot voor beide periodes. De onderzoeksgegevens laten zien dat 31,6% van de reeë daar leven en 37% van de reeën daar worden gedood. Andere landen met grote hoeveelheden reeën zijn Oostenrijk en Frankrijk. Deze landen hebben ook de grootste oppervlakte primair landschap voor reeën. Opvallend is dat er een overeenkomst lijkt te zijn tussen de hoge dichtheden en de in die landen geldenden regels. Landen die veel geschikt reeënbiotoop hebben en, reeën beschermende, jacht en beheerregels die worden nageleefd hebben hoge dichtheden en afschotpercentages of sterke groei van de aantallen reeën.

De gemiddelde dichtheid van reeën in Europa is in 25 jaar gestegen van 1,55 tot 2,22 st/km2.

Doden van reeën
Het percentage afgeschoten dieren is nagenoeg onveranderd van 27.86% in 1984 tot 28,81% in 2005.

Op basis van de aantallen reeën en de aantallen geschoten dieren in 1984 en rond 2005 worden duidelijk twee groepen onderscheiden:

• Landen waar de populatie meer toenam dan het aantal gedode dieren
• Landen waar de populatie minder groeide dan het aantal gedode dieren

Alleen Lithouwen en Noorwegen vallen in geen van beide groepen omdat er nagenoeg geen verandering werd vastgesteld.

Hoofdzakelijk West- en Noord Europese landen behoren tot de groep waar het afschot trager groeit als het aantal reeën. In Zuid- en Oost Europa groeit de populatie langzamer dan het afschot.

De verklaring voor deze verschillen zitten naast de al eerder genoemde aanname over strikt nageleefde afschotvergunningen in de meeste Noord- en west Europese landen misschien in het onderschatten van de aanwezige aantal dieren met als gevolg dat hoewel het afschot toenam de populatie toch groeide.

Tenslotte zijn op Europees niveau sommige veranderingen tussen 1984 en 2005 vergelijkbaar in het patroon van de wijziging.

Veranderingen in aantallen reeën tussen 1984 en 2005 in Europa

Jaar	Populatie N	gedood N	gedood %	Gem.gedood %	Populatie verandering	gedood verandering
1984	6 201 665	1 727 513	27.86	22.15
2005	9 536 735	2 746 971	28.81	21.63	53.77	59.01

De data toont aan dat het ree, in Europa, een weid verspreid voorkomende grote hoefdiersoort is.

Voor de 7 miljoen jagers (FACE, 2007) is het ree de meest voorkomende grofwildsoort en hun gewei en vlees vertegenwoordigen een belangrijke bijdrage. De hier gevonden patronen geven aan dat als gevolg van het in procenten marginaal toenemend benutten van de reeënpopulaties de reeënpopulatie kan groeien. Dit kan echter het gevolg zijn van onderschatten van de voorjaarsstand en/of aanwas. En het te gelijkertijd uitvoeren van consequent uitvoeren en handhaven van populatiebeheer gebaseerd op beperken van de aanwas om de populatiegroei in veel gebieden te stoppen.

Er is alleen in het Zuid-Oosten van Europa een permanente afname van het aantal reeén gevonden. Recente politieke veranderingen en social-economische verhoudingen kunnen de controle en handhaving van reeën in gevaar hebben gebracht. Deze bevindingen geven aan dat verder onderzoek naar socio-cultureel en economische factoren die reeënpopulaties beinvloeden nodig is, zoals is gedaan voor Edelherten. (Milner et al., 2006).

Conclusies
Gedurende de laatste 25 jaar groeide de reeënpopulatie op papier in omvang van 6.2 to 9.5 miljoen dieren. De jachtbuit veranderde van 1.7 to 2.7 miljoen exemplaren. In het grootste deel van Europa groeiden de reeënpopulaties met uitzondering van het zuid-oosten van het werelddeel. De jachtbuitgegevens konden dit niet bevestigen door gebrek aan data.
De dichtheid nam toe in bijna alle onderzochte landen. De hoogste dichtheid trad op in west en centraal Europa. Van 1984 tot 2005 nam de gemiddelde reeëndichtheid toe van 1.55 dieren per km2 naar 2.22 dieren per km2.
Hoewel de afschotgegevens varieerden tussen de verschillende landen waren de gemiddelde afschotpercentages in de twee bestudeerde periodes: 22.15% in 1984 en 21.63% in 2005. Op basis van de beschikbare gegevens nam het afschot af in 9 landen en toe in 12 landen. In heel Europa werd in 1984 27.86% van het aangenomen aantal reeën geschoten en in 2005 28.81%.

De data toont de grootste populatie, de grootste jachtbuit en het hoogste percentage afschot voor beide periodes in Duitsland waren. Feitelijk leefde 31.6% van de hele Europese populatie reeën daar.

De populatie groeide sneller als het afschot in het noorden en westen van Europa.
Het afschot groeide harder als de populatie reeën in oost en centraal Europa. Tussen 1984 en 2005 nam de populatie reeën toe met 53,5% en het afschot met 59.0%.
De patronen tonen aan dat de groei in afschot tot op heden de groei van de populatie reeën niet heeft gestopt.

Dit is misschien gerelateerd aan onderschatting van de voorjaarspopulatie en/of aanwas en het daaraan gekoppelde streng nageleefde afschotbeleid om de populatiegroei te stoppen.

Er is alleen in het Zuid-Oosten van Europa een permanente afname van het aantal reeën gevonden. Recente politieke veranderingen en social-economische verhoudingen kunnen tot gebrek aan controle op het doden van reeën hebben geleid.
Deze bevindingen geven aan dat nader onderzoek naar zich kan richten op de invloed van sociale , culturele en economische factoren op de reeënpopulaties.

Vertaald door H.S. van der Wal op basis van: Roe deer population and harvest changes in Europe door: Lina Burbaitėa en Sándor Csányib Estonian Journal of Ecology, 2009, 58, 3, 169.180
Naar aanleiding van Steeds meer reewild in De Nederlandse Jager 16/2010